İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ HAKKINDA HERŞEY-BÖLÜM: 5

İklim değişikliği adaptasyonu ,İklim değişikliğine uyum, şu anda gerçekleşmekte olan veya gelecekte gerçekleşmesi beklenen iklimsel değişikliklere, insani ve doğal sistemlerde, zararları hafifletmesi veya faydalı fırsatları değerlendirmesine yönelik müdahalede bulunarak düzenlemeler yapılmasıdır.

 

 

İklim değişikliği beklenenden daha hızlı ve belirgin olabilir ve ekolojik sistemlerin yanı sıra hayatımızın çeşitli yönleri üzerinde geniş kapsamlı etkilere sahip olacaktır. Ekolojik, sosyal ve ekonomik sistemler, potansiyel olumsuz etkileri en aza indirmek için değişen iklime ve beklenen etkilere veya etkilerine uyum sağlamalıdır. Hem doğal sistemler hem de insanlar tarafından iklimdeki değişimlere uyum sağlama, adaptasyondur.

Adaptasyon türleri:

Önleyici adaptasyon: İklim değişikliğine hazırlık konusunda harekete geçmektir.

Tepkisel adaptasyon: İklim değişikliğinin etkileri tecrübe edildiğinde harekete geçmektir.

İklim değişikliğine hassasiyet: İklim değişikliğine hassasiyet, bir sistemin iklim değişikliğinin aşırı etkileri ile başa çıkma konusunda zorlanabilirlik derecesi olarak tanımlanabilir. İnsanların, jeolojik, biyolojik, sosyoekonomik sistemlerin hassasiyeti; bölgelere ve nüfuslara bağlı değişim gösterebilir.

Uyum kapasitesi: Etkin adaptasyon önlemlerini gerçekleştirmek için bir ülkenin veya bölgenin yeteneklerinin, kaynaklarının ve kurumlarının bütünü, o ülkenin veya bölgenin uyum kapasitesini verir.

Dayanıklılık: Bir sosyal ya da ekolojik sistemin, aynı temel yapı ve işleyiş sistemi ile stres ve değişime uyum sağlama kapasitesini korurken, gerçekleşen bozunmalara da dayanabilmesidir.

İklim riski

Olumsuz bir olayın ( kuraklık, sel vb.) meydana gelme ihtimalinin ve sonuçlarının kombinasyonudur.

Etkili adaptasyon için veri gerekliliği

İklim verilerinin ve çevreyle ilgili diğer verilerin mevcudiyeti, potansiyel iklim değişikliği etkilerinin değerlendirilmesinde ve adaptasyon faaliyetlerinin planlanmasında dikkate değer bir öneme sahiptir. Sosyo-ekonomik veriler ve senaryolar ise belirli bir bölgenin ya da ülkenin hassasiyeti ve adapte olma kapasitesi hakkında bilgi sağlaması açısından önemlidir. Uyum sağlama faaliyetlerinin diğer planlama süreçleriyle uyumlu olduğundan emin olmak için çeşitli düzeylerdeki ilgili politikalar, planlar ve stratejiler hakkında bilgi de önemlidir.

Etkin bir uyum sağlama politikası, güvenilir veriler gerektirse de, bu verilere ulaşım özellikle gelişmekte olan ülkelerde zordur.

İklim verileri

Ulusal ve yerel hava durumu verileri

Mevsimsel tahminler

İklim modellerinden gelecek projeksiyonlar

Sosyo-ekonomik veriler

Nüfus dinamikleri

Kentleşme eğilimleri

Ekonomik gelişme tahminleri

Cinsiyet ve yaş verileri

Diğer çevre verileri

Orman örtüsü

Su kaynakları

Biyoçeşitlilik

Planlama bilgileri

Ulusal kalkınma planları

Yerel yönetim ve belediye kalkınma planları

Paydaş katılımlarının önemi

 

 

Küçük toplulukların iklim değişikliği etkilerinden en ciddi şekilde etkilenmesi muhtemeldir ve iklim değişikliği ile başa çıkmak ve değişikliğe uyum sağlamak açısından en az donanımlı olanlar da onlardır. Toplumları temel alan uyum projeleri, toplulukların ve / veya dayandıkları ekosistemlerin iklim değişikliği etkilerine karşı direncini artırmaya çalışır.

Hassasiyet değerlendirmesi

İklim değişikliğinde payı olan birçok unsur vardır. İklim riski oluşturan faktörlere maruziyet, bir sistemin iklim değişikliğinden etkilenebilme hassasiyeti iklim değişikliğinin potansiyel etkilerine katkıda bulunur. Örneğin, iklim değişikliği belirli bir bölgede yoğun yağışlara neden oluyorsa ve bu bölgede ekilen mahsuller yüksek miktarda yağışlara karşı dirençli değilse, bu durum ürün verimliliğinin azalmasına (potansiyel etki) yol açacaktır.

Bununla birlikte, bölgenin adaptasyon kapasitesi çok yüksekse (çiftçiler daha dirençli ürün çeşitlerine geçebilirler), yüksek maruziyete rağmen, hassasiyet azalır. Özetle, iklim hassasiyeti, iklim değişikliğinin potansiyel etkileri ve doğal sistemlerin ve insanların buna adapte olma kapasiteleri ile belirlenir.

Hassasiyet, farklı sektörler( tarım, su, sağlık vb.) ve farklı nüfus gruplarına (kadınlar, çocukla, yoksullar, kırsal nüfus vb.) göre farklı seviyelerde ve skalalarda tanımlanabilir.

Etkiler, uyum sağlama ve hassasiyet ile ilgili 2014 IPCC raporu risk kavramını vurgulamaktadır. Bu açıdan hassasiyet, belirli bir bölge ve toplumsal grup için risk düzeyini şekillendiren faktörlerden birini oluşturmaktadır. Diğer risk bileşenleri maruziyet ve tehlikelerdir. Hassasiyet  ve maruz kalma büyük ölçüde sosyo-ekonomik süreçlerden etkilenmektedir. Diğer taraftan tehlikeler esas olarak iklim sistemindeki değişikliklerden kaynaklanmaktadır. İklim riskleri bu nedenle dinamiktir, zamansal ve mekânsal ölçekler arasında değişir ve ekonomik, sosyal, coğrafi, demografik, kültürel, kurumsal, yönetişim ve çevresel faktörlere bağlıdır. Etkin uyum sağlama stratejileri, bu değişkenlerin hepsini göz önünde bulundurarak planlanır.

Hassasiyet Değerlendirmesi Neden Gereklidir?

YAKLAŞIM TEMEL ÖZELLİKLER
Motivasyon Hedefler Yöntemler
Etki bazında Araştırma teşvikli Faaliyetleri tanımlama ve riskleri azaltma
  • Biyofiziksel ve sosyo ekonomik etkiler
Hassasiyet bazında Araştırma/paydaş teşvikli Faaliyetleri tanımlama ve hassasiyeti azaltma
  • Hassasiyet göstergeleri
  • İklim riskleri
  • Kaynak analizi
  • Anlatım metodu
Adaptasyon bazında Araştırma/paydaş teşvikli Faaliyetleri tanımlama ve adaptasyonu artırma
Entegre değerlendirme Araştırma/paydaş teşvikli Küresel iklim politikalarını ve ekonomik alternatifleri tamamlama
  • Sektörler arası etkileşimler
Risk değerlendirme Karar verme teşvikli İklim değişikliği risklerinden haberdar etme
  • Diğer yaklaşımlarda uygulanan metodlar

 

Hassasiyet değerlendirmeleri, kimin en hassas olduğunu, hassas olan toplumların nerede bulunduklarını ve bu toplumların karşılaştıkları riskleri tespit etmeye yardımcı olur. Uyum sağlamayı planlamak için önemli bir girdidir. Hassasiyetin değerlendirilmesi aslında iklim değişikliğine uyum sağlamanın ilk adımıdır. Çünkü bu değerlendirmeler en uygun uyum sağlama aktivitelerini planlamak için bir zemin oluştururlar.

*Tablo: Değerlendirme araçlarının ve methodlarının bir özeti

İklim değişikliğine cinsiyet hassasiyeti

 

İklim değişikliğinin herkes üzerinde bir etkisi olduğu kesin ama tatsız yanlarından biri de bazı eşitsizliklere güçlendirme etkisi olması. İklime bağlı tehlikelere karşı bu hassasiyetleri belirleyen ve etkileyen faktörler arasında şunlar yer alır: etnik köken, sosyoekonomik sınıf, cinsiyet, yaş, göç deneyimi ve evsizlik. Hassasiyet cinsiyet açısından ele alındığında, problemlerin biyolojiden ziyade sosyal yapılardan, karar verici mercilerden kaynaklandığını görürüz. Çünkü birçok kadının, kalkınma, adaptasyon ve yeniden yapılanma planlamaları sürecinde ayrımcılıktan kaynaklı karar verme sürecinin dışında kalması sorunu meydana gelmektedir.

Bunun dışında, iklim değişikliğinin kadınlar üzerine çalıştıkları sektör bazında bir etkisi vardır.  Örneğin, tarım sektöründe, özellikle gelişmekte olan ülkelerdeki kırsal kesimde yaşayan kadınlar temel gıda üreticilerinden olup, kuraklık ve sert yağışlar gibi iklim risklerine oldukça fazla maruz kalan bir kesimdir.

Kaynaklar:  https://www.yesilist.com/iklim-degisikligi-hakkinda-her-sey-bolum5/AYŞEGÜL YALVAÇ

YAYINA HAZIRLAYAN : BÜLENT ÖZGEN-HABER MERKEZİ

Lütfen beğenin ve paylaşın

Author: BÜLENT ÖZGEN

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Bu sitedeki yazı ve görseller, kaynak belirtilmek koşuluyla izin almadan kullanılabilir.
top